GIỚI THIỆU CÁC TRÒ CHƠI DÂN GIAN

Sưu tầm : Tạ Văn Hợp
Phòng GD & ĐT Buôn Đôn


Sau khi sưu tầm, chúng tôi xin được mượn lời phát biểu của PGS.TS Nguyễn Văn Huy, Giám đốc Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam : “Cuộc sống đối với trẻ em không thể thiếu những trò chơi. Trò chơi dân gian không đơn thuần là một trò chơi của trẻ con mà nó chứa đựng cả một nền văn hóa dân tộc Việt Nam độc đáo và giàu bản sắc. Trò chơi dân gian không chỉ nâng cánh cho tâm hồn trẻ, giúp trẻ phát triển khả năng tư duy, sáng tạo, sự khéo léo mà còn giúp các em hiểu về tình bạn, tình yêu gia đình, quê hương, đất nước. Trẻ em ở một xã hội công nghiệp, chỉ quen với máy móc và không có khoảng trống để chơi cũng là một thiệt thòi. Thiệt thòi hơn khi các em không được làm quen và chơi những trò chơi dân gian của thiếu nhi thuở trước - đang ngày càng bị mai một và quên lãng, không chỉ ở các thành phố mà còn ở cả các vùng nông thôn, nơi mà đang dần bị đô thị hóa mạnh mẽ. Vì thế giúp các em hiểu và tìm về cội nguồn với những trò chơi dân gian là một việc làm cần thiết”gửi đến các trường Mầm non, mẫu giáo, Tiểu học, THCS và phổ thông dân tộc nội trú trong huyện thấy được sự cần thiết cần phải tổ chức cho các em được chơi những trò chơi dân gian để từ đó các em học tập tốt hơn.
TRÒ CHƠI DÂN GIAN

Giang Quân – Nhà nghiên cứu văn hóa

Nhà xuất bản Hà Nội - 2001
Lời đầu sách Trò chơi, trò diễn dân gian là một bộ phận quan trọng không thể thiếu trong lễ hội truyền thống, một mảng của kho tàng văn hóa dân tộc cần được bảo tồn. Vùng Hà Nội giữ vai trò trung tâm đất nước, với Thăng Long đang vào tuổi nghìn năm, là nơi hội tụ tinh hoa của mọi miền tổ quốc, của các dân tộc anh em sống trong cộng đồng Việt Nam. Cho nên, trong các hội làng, ngoài phần vui chơi, trình diễn những trò đặc thù, riêng biệt, gắn liền với tục thờ thành hoàng của làng, còn có những trò chung tiếp thụ từ bốn phương. Cái làm nổi đình đám của hội làng chính là các trò chơi, trò diễn. Vui chơi, múa hát, thi tài là những sinh hoạt văn hóa đại chúng có sức hút mạnh mẽ đông đảo mọi người cả ở hai phía: tham gia và tham dự, nhập cuộc và hưởng thụ.Bởi nội dung và hình thức phong phú của các trò chơi, trò diễn dân gian đã khơi gợi hứng thú không chỉ giải trí, mà còn đáp ứng nhu cầu về rèn luyện tinh thần và thể lực của con người. Những trò chơi, trò diễn “trai thi mạnh, gái thi mềm” đã góp phần vào việc hoàn thiện tính cách “chân, thiện, mỹ” và xã hội hóa cá nhân, gắn bó họ mật thiết với nhau trong tình đoàn kết, sự kỷ luật và ý chí chiến đấu chung.Trò chơi, trò diễn dân gian nào cũng mang dấu ấn sâu sắc của lịch sử, của thời đại và xuất phát từ thực tiễn lao động sản xuất và bảo vệ giang sơn. Lễ hội chính là miếng đất để con người bộc lộ tài năng và giao lưu tình cảm. Sự được thua trong các cuộc thi đấu không đem lại lòng ghen tị, đố kỵ và hận thù; chỉ có ganh đua lành mạnh, vì giải thưởng rất nhỏ, mang ý nghĩa tượng trưng hơn là vật chất. Nói đến trò chơi, trò diễn dân gian vùng Hà Nội cũng là nói đến nhiều trò chơi, trò diễn chung của cả nước. Tuy nhiên, tìm hiểu kỹ ta vẫn thấy có những chỗ cải biên, ứng dụng sáng tạo cả trong nội dung và hình thức cho phù hợp với chất thanh lịch của người Thăng Long - Hà Nội.
Ở trò chơi “bắt chạch trong chum” mang ý nghĩa tín ngưỡng phồn thực, người kinh kỳ đã thay vì động tác bóp ngực, xoa lưng bằng cách bạn nam nắm cổ tay bạn nữ không để cho giằng ra, nhưng lại phải nắm nhẹ nhàng, mềm mại không được làm hằn đỏ cổ tay nhau. Ném còn đâu chỉ là trò chơi của các dân tộc miền núi. Thăng Long bảy, tám thế kỷ trước đã có hội tung còn. Họ đứng thành vòng tròn hoặc hai hàng nam nữ cách nhau một dải nước. Quả còn là vật giao duyên giữa đôi lứa có tình ý với nhau. Họ tìm cách ném cho nhau và bắt còn của nhau. Không cần có cột còn với chiếc vòng âm dương treo trên đỉnh cao. Đánh phết cũng là trò chơi đã ghi vào sử sách từ thời Lý. Vương hầu đánh phết bằng ngựa,